Blog

Blog

Onze Blogcategorieën:

Herwaardering agrarische grond in maatschap of VOF nog steeds mogelijk

Vrijdag 07 oktober 2016

Boeren die hun onderneming exploiteren in maatschapsverband of VOF kunnen in de toekomst nog steeds middels een aanvullende akte de gronden herwaarderen naar de werkelijke waarde bij agrarische bestemming. Zo heeft de Hoge Raad op 30 september jl. beslist.

Waar gaat het precies om bij de nieuwe uitspraak over de inbreng in een vennootschap onder firma?
Bij het aangaan van een maatschap of een vennootschap onder firma wordt een gedeelte van de gerechtigdheid in cultuurgrond en bedrijfserfgrond overgedragen aan de toetredende vennoot. Voor dat overgedragen gedeelte wordt overdrachtswinst betaald. Dat gedeelte van de grond mag voor de werkelijke waarde op de balans komen te staan. De vraag die aan de Hoge Raad is voorgelegd was of gelijktijdig het gedeelte van de grond dat de inbrenger zelf behoud mag worden geherwaardeerd op de werkelijke waarde bij agrarische bestemming onder toepassing van de landbouwvrijstelling. Gezien het arrest van de stelselwijzing (de Accon procedure) waarin het waarderen op de WEVAB-waarde in strijd werd geacht met de landbouwvrijstelling was de verwachting dat dat niet kon. De Hoge Raad beslist echter dat bij de inbreng in een maatschap of vennootschap onder firma herwaarderen wel is toegestaan.

Deze conclusie is hetzelfde voor de situatie dat een van de vennoten een gedeelte van de gehele onderneming overdraagt aan een medevennoot. Bijvoorbeeld:

Man en vrouw exploiteren een melkveehouderij in VOF-verband. De gehele (stakings)winst wordt 50%-50% verdeeld. Wanneer de man vanwege toegenomen arbeidsinzet een aandeel in de stakingswinst (en jaarwinst) ontvangt van bijvoorbeeld 55% en de echtgenote 45%, is met een juiste formulering in de aanvullende VOF-akte de winst op de grond veilig te stellen onder de huidige landbouwvrijstelling.

Welke gevolgen heeft het herwaarderen in een VOF, CV of maatschap in de praktijk?
Gevolg is dat bij inbreng van de grond in een samenwerkingsverband de gehele grond op de vrije waarde gesteld kan worden met gebruikmaking van de landbouwvrijstelling. Op het moment dat de landbouwvrijstelling zou worden afgeschaft vindt er voor het reeds gerealiseerde (geherwaardeerde) gedeelte geen belastingheffing meer plaats, omdat de boekwaarde op de werkelijke waarde is gesteld waardoor er geen of slechts een beperkte boekwinst wordt behaald.

Wat zijn de gevolgen als een perceel (of meerdere percelen) grond als pachter is (zijn) aangekocht dan wel een vervangingsreserve of HIR is afgeboekt op aangekochte grond?
Aan de orde was de vraag of bij de inbreng van gronden waarin een belaste stille reserve aanwezig is, naast een onbelaste stille reserve, alleen de onbelaste stille reserve kan worden opgewaardeerd bij de inbreng in de maatschap. Over het belaste deel zou dan bij herwaardering geen belasting behoeven te worden betaald doordat alleen die stille reserves worden voorbehouden. Dit zou betekenen dat de belaste boekwinst blijft bestaan, maar dat de belastingheffing wordt uitgesteld naar de toekomst.

Voorbeeld:

Aankoop pachtgrond:   100.000 
Werkelijke waarde t.t.v. aankoop:  200.000
Boekwaarde op de huidige balans:  100.000
Werkelijke waarde medio 2016:  450.000
Boekwinst medio 2016:  350.000 (450.000 minus 100.000)


Van deze boekwinst is € 250.000 onbelast onder de landbouwvrijstelling te brengen; en € 100.000 is belast als pachtersvoordeel.

De vraag is of de boekwaarde bij herwaardering mag worden verhoogd van € 100.000 naar € 350.000 (enkel realisatie van de onbelaste boekwinst), waarbij het pachtersvoordeel wordt uitgesteld naar de toekomst.

Hiervan stelt de Hoge Raad dat enkel de onbelaste winstneming niet mogelijk is. Het voorbehoud wordt dan naar evenredigheid verdeeld over het belaste deel en het onbelaste deel. Er dient dan gedeeltelijk belasting te worden betaald. Er kan dan wel gekozen worden voor een geheel voorbehoud van alle stille reserves. In dat geval kan de grond niet voor de werkelijke waarde op de balans worden gezet. Dan moet worden afgewogen of het verstandig is over een gedeelte belasting te betalen waardoor herwaarderen mogelijk is of om te besluiten niet te herwaarderen en er vooralsnog geen belasting verschuldigd is.

Geldt de uitspraak ook voor de ondergrond van bedrijfsgebouwen?
Aan de orde was of de bedrijfsgebouwen inclusief ondergrond één of twee afzonderlijke bedrijfsmiddelen betreft. Wanneer er sprake is van één activum, dient de belaste boekwinst op het bedrijfsgebouw gelijktijdig met de onbelaste winst op de ondergrond te worden afgerekend met de fiscus. Wanneer gesteld wordt dat de ondergrond en de bedrijfsopstal twee afzonderlijke bedrijfsmiddelen zijn, kan de onbelaste boekwinst op de ondergrond worden veiliggesteld onder de landbouwvrijstelling, terwijl voor de belaste boekwinst op het bedrijfsgebouw een voorbehoud wordt gemaakt.

De Hoge Raad heeft (naar onze mening terecht) beslist dat er sprake is van twee bedrijfsmiddelen en dat onbelaste winstneming op de ondergrond (zonder belastingheffing op de opstal) wel mogelijk is.

Wat is het meest opvallende aan deze verandering?
Het meest opvallend is dat de herwaardering van de gronden in deze uitspraak wel wordt toegestaan door de Hoge Raad en in het arrest van de Accon-procedure (over stelwijziging) de herwaardering in strijd werd geacht met de landbouwvrijstelling. De verwachting was dan ook dat het in deze zaak ook niet toegestaan zou worden.

Wat betekent dat concreet voor de balans van landbouwbedrijven?
In de meeste gevallen kunnen de agrarische ondernemers hun gronden volledig op een hogere boekwaarde zetten door inbreng in of overdracht binnen een bestaande samenwerking (VOF/maatschap/CV). Bij de eventuele afschaffing van de landbouwvrijstelling wordt er dan geen boekwinst meer behaald voor dat gedeelte en behoeft er ook geen belasting te worden betaald over het bedrag van de opwaardering. Dit geldt ook voor de ondergrond van bedrijfsgebouwen.

Voor welk type bedrijven is deze uitspraak van belang?
Deze uitspraak is van belang voor alle agrarische ondernemers. Wel is het zo dat de opwaardering slechts kan plaatsvinden bij het vormen of het wijzigen van een samenwerkingsverband zoals een maatschap, commanditaire vennootschap of een vennootschap onder firma.

Dat is positief nieuws voor boerenbedrijven. Hoe kunnen zij daarvan profiteren?
Deze mogelijkheid die de Hoge Raad geeft is positief voor de boerenbedrijven die hun onderneming drijven in de vorm van een maatschap of vennootschap onder firma of dat gaan doen. Zij kunnen de gronden op de balans zetten voor de werkelijke waarde. Op deze manier kan er in de toekomst bij afschaffing van de landbouwvrijstelling heel veel belasting worden bespaard.

Zijn er nog aandachtspunten voor herwaardering van gronden?
Bij de omzetting van een eenmanszaak naar een VOF/maatschap dient de nieuwe samenwerking te worden ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. Hiervoor is een bezoek naar de lokale KvK vereist. Vervolgens worden de Belastingdienst en RVO ingeseind voor toekenning nieuw btw-nummer, relatienummer, etc. Let op: gelijktijdig met de melding bedrijfsoverdracht (formulier RVO) dient een machtiging voor toegang tot het oude loket te worden verzonden, om de historie van de onderneming te kunnen blijven raadplegen!

Let op: iedere wijziging van de ondernemingsvorm kan gevolgen hebben voor bijvoorbeeld fosfaatrechten en melkveefosfaatreferentie. Dit betekent dat goed in de gaten moet worden gehouden of de wijziging van de onderneming verlies van bijvoorbeeld de melkveefosfaatreferentie tot gevolg heeft, en of dit te voorkomen is. Neem daarom contact op met ons agrarisch team bestaande uit Johan Geurts (accountant), Gerwin Angenendt (specialist melkvee) en/of Cor van den Broek (agrarisch belastingadviseur), zodat wij in overleg met u kunnen bekijken of herstructurering van uw onderneming het gewenste effect heeft!

 

Lees ook: Betaalde werkzaamheden door landbouwers bij collega landbouwers onder voorwaarden fiscaal belast als winst uit onderneming

Cor van den Broek

Werkzaam sinds 2015 bij vestiging Wanroij

Plaats een reactie

Meld u aan voor de OOvB nieuwsbrief